Thursday, 7 February 2013

مناقشات الموازنة العامة... حروب علمية بالوكالة!


د.هێژا سندي
کاتب و باحث أكاديمي

في كل عام ننتظرنحن المواطنون نتائج مناقشات الموازنة العامة كي نتلمس مشارف مرحلة أخرى من مسيرة التنمية و التقدم. لكن البعض منا وبحكم التخصص يتابع بشكل تفصيلي مايطرح من وجهات نظرفي المالية والاقتصاد ممثلة بالارقام والمبالغ وما يتبع عن الاخيرتين من أثار في الادارة و الحكم الرشيد.
ويمتد ماراثون السجالات والجدال بين أعضاء البرلمان في الايام الماضية وهم يرشقون بعضهم البعض وأقصد أعضاء الكتل المختلفة بالتوجهات الاقتصادية المتباينة عند قراءتهم للتقاريرالتي بين أيديهم. فذاك الذي يداعي بالسوق الحروتقليل دورالدولة يعقبه اَخروهو ينتقد الاهتمام المتزايد بالجانب الامني في الموازنة أو تلكم التي تدافع عن الاشتراكية ومدى تدخل الدولة في السوق مرورا بالتوجه غير المبررفيه لحساب "مصاريف أخرى"، ليجعلنا كل ذلك أمام أجتهادات متضاربة وكأننا نستمع الى مناقشات لبحوث اكاديمية في الجامعة مع فارق بسيط وهوعدم وجود لجنة أمتحانية تفصح لنا عن ماهية الجواب الصحيح.
 و لعل حدة المناقشات باتت في الايام الاخيرة تعدو كونها نتاجات علمية لباحثين في الجامعة أو تجارب موظفين قدامى أو مشورات الخبراء الى كونها ملخصات لما يسمى "بغرف البحوث" لبعض الاطراف السياسية والتي تطرح أتجاهات وطروحات عن طريق وكلاءها في البرلمان اذ تحاول بذلك أثبات فرضية مفادها ان معدي الموازنة، و يقصد بها هنا الحكومة ممثلة بالوزارات المعنية هم على خطأ في توجهاتهم التخطيطية كنتيجة لرصد تخصيصات مالية غيرعقلانية للقطاعات المختلفة. ثم يأتي ما يشد الانتباه أكثر فأكثر الى هذه الدراما وهي جولة رد الحكومة على البرلمان وهنا يلاحظ أطقم الاداريين يتقدمهم الوزير وقد أعدو العدة للدفاع عن توجهات الموازنة ومشاريعها التي أعدت من قبلهم والتي هي في الحقيقة أنعكاسات لوجهات نظرعلمية أخرى.
و يبقي المواطن ليعيش حالة من الحيرة أزاء ماهية الصيغة الصحيحة الحقة التي يجب أن تكون عليها الموازنة بحيث تساهم الاخيرة في تحقيق عيش كريم له بعيداعن الحروب العلمية بالوكالة "........................، حروب لصالح أطراف سياسية مختلفة، اذ لاشك أن تلكم الصيغة هي حقيقة ممكنة، فمن قال أن على المواطن أن يقبل بكل الاراء والاجتهادت المتضاربة كي تنتهي متوجة بتصويت يشوبه شك أبدي بعدم اليقين؟
أن النزوح نحو أقرار الموازنة يجب أن يكون نتيجة لعملية تظافرية تتصف بالموضوعية والرشدانية قائمةعلى أجتهادات مجازة من قبل المتخصصين, أجتهادات تعتمد منهج المحاكاة لتجارب ناجحة يتم تكييفها كي تنسجم ومعطيات واقعنا، وليس على أجتهادات فردية أوغيرحرفية مبناةعلى فلسفة التجربة والخطأ في أحسن الاحوال أوعلى أجندات سياسية ضيقة في أسوأها.
نقترح أن يتم تبنى اَليات مساندة في عملية أقرارالموازنة في المستقبل من قبل البرلمان وذلك من خلال الالتجاء بمؤسسات بحثية مستقلة يشهد لها بالحيادية العلمية، اذ تطلب لجان المالية والاقتصاد مثال لجنة الحسابات العامة في برلمانات المانيا أوالمملكة المتحدة أوأستراليا من هذه المؤسسات اعداد تقارير ودراسات تساهم في تنضيج عملية الاقرار.علينا أن نجعل من كل هذه الممارسة أن تتصف بالمصداقية العلمية اللازمة والا، اصبح اقرارالموازنة العامة نتاج عرضي لجدل بين فرقاء تجمعهم مغالطة الاخر بدلا من أن تكون نتاجا للتكامل مع الغير.

منشورة على صفحة الحوار المتمدن في 6\يناير\2013 :
http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=344458

Sunday, 20 January 2013

التعليق الرياضي العراقي...دور توضيحي أم خطاب تعبئة؟



19\1\2013
د.هێژا السندي
باحث وأستاذ جامعي

لن أكذب اذا قلت أنني لست من متابعي كرة القدم لا الوطنية منها ولا غير الوطنية. لكنني كغيري من اللامتابعين نبالي بالامر اذا أمست لعبة كرة القدم أهتماما جماهيريا غيرقليل كما في نهائيات كأس خليجي 21.
و لعل الاهم من ذلك كله لمتابع من نوعي وأنا فقير التجربة الرياضية أن أعوّل على معلق المباراة وهو يوضح لي ولغيري ما لايمكن لنا أن نفهمه أو أن نراه كوننا نشاهد اللعبة عبر التلفاز، فنحن لسنا مثل من هو في الملعب، يشاهد الحدث بشماله و جنوبه و من شرقه الى غربه.
و لم يمض زمن طويل على بدأ لعبة النهائي بين العراق والاماراتي (الشقيق) و التي نقلت مباشرة عبر تلفزيون العراقية مشكورة عندما بدأت صور من (صور من المعركة) تأخذني معها الى مشاهد عسكرية و فنون القتال عندما بدأ المعلق وهو منفعل وتدفعه (الغيرة العراقية) لاستخدام تعابير "الكتيبة العراقية" ضد "كتيبة مهدي علي" وطبعا مهدي علي هو المدرب الامارتي ثم وجاء "هدف الصحوة" و مرورا ب "مباراة النار". لكن معلقنا لم يكن بأمكانه أن يكظم غيضه فأنهال على أشقاءه في الوطن وأقصد هنا الوطن العربي بالدعاء عندما جاء الهدف العراقي الثاني و هو ينادي "الحناجر الامارتية توقفت" و بدأ "زئير الاسد العراقي" ثم "اخرَس الجماهير الامارتية" و يقصد به صاحب الهدف العراقي!
 لكن الهدف الاماراتي الثاني لم يكن الا الزيت الذي تم صبه على نار(المعركة) اذ تلاها أخينا المعلق الرياضي بتطبيقات لنظرية المؤامرة محللا: "اخوة يوسف تعاضدوا و تساندوا على العرق" و ذلك اشارة الى أن هنالك مؤامرة من قبل المنظمين للمبارة وكذلك من قبل الحكم السعودي على الفريق العراقي.
و أسترجعت بي الذاكرة الى مادة القيادة التي درستها و أنا طالب ولازلت أدرِسُها و أنا مدرس في الجامعة اليوم و كيف أن تبعات خطاب القائد على الناس هي مسالة في غاية الحساسية، واذا بمعلقنا الرياضي وهو يخاطب الملايين من الناس اليوم يغزو المنظومة القيمية لي و لمن حولي عنوة فقط لكونه بطريقة ما ركب الاثيرفدخل الى تلفازي وتلفازالملايين مثلي فاذا به يناقض كل جهود التمدن و الدمقرطة وتحقيق حقوق الاخرين في 90 دقيقة وكأني به هذه المرة يتحول من قائد في الميدان الى مجتهد داعية وهو يدعوا قائلا "أتمنى أن تحزن الجماهير الامارتية" و "أجرم *الغامدي...اللهم لاتوفق الغامدي... اللهم لاتوفق كل من ساهم بخسارة منتخبنا".
أنني هنا لا أستبعد أية محاولة للفوز بالكأس من قبل المتنافس و لعل ما قرأناه عن كيفية التعامل مع الجمهور العراقي دليل على ما نقوله. لكن و من باب المسؤولية الاجتماعية أجد من الضروري الوقوف على طبيعة التعليق الرياضي بشكل عام و العراقي بشكل خاص و محتواه وطريقة القاءه اذ أن رقعة المتلقين ليست بالقليلة ولا يستبعد ان يكون لتعليق من هذا النوع أثاره القيمية والسلوكية على الاخرين بالاخص شريحة الشباب منهم والتي تتابع الحدث الرياضي بشغف.
 أخيرا، اذا قمت بصياغة كل ما قلته اعلاه بسؤال فسيكون كالاتي: ترى لماذا تحول التعليق الرياضي الذي كنا نتمتع به ايام الاستاذ مؤيد البدري الى خطاب تعبئة سياسية وعسكرية ودينية؟ سؤال سأتركه للباحثين المتخصصين.
 
*الغامدي: حكم المبارة بين العراق والامارات في نهائي خليجي 21 و و هو من أصل سعودي

Wednesday, 6 June 2012

رۆتین بە زیادکردنی کارمەند چارە ناکرێت

ناسنامە، فۆڕمی خۆراك، پشتگیریی نیشتەجێبوون و سەد شتی دیكە لەگەڵ خۆت بێنە. لەو ژوورەوە بۆ ئەو ژوورە بڕۆ. لە    ژمێریارەوە بۆ بەڕێوەبەر. لە مۆرەوە بۆ ئیمزا. ئەمڕۆ بڕۆ سبەی وەرەوە."   

ئەمە شێوەی ڕاپەڕاندنی كاروباری خەڵكە لە دامودەستگەكانی حكوومەتدا كە پسپۆڕی كارگێڕی دكتۆر (هێژا بەدرخان) ئاماژەی پێ دەدات. ئەو پسپۆڕە پێی وایە زۆربەی مامەڵەكانی خەڵك بە بێ ئەو هەموو بەڵگەنامانە و هێنانوبردنەیش جێبەجێ دەكرێن.

له‌ سه‌ره‌تای ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا، دكتۆر (هێژا) لە كۆنفڕانسی "حوكمڕانیی باش و گەشەی ئابووریدا" بەشداری کرد که‌ ''ئه‌نستیتۆی توێژینه‌وه‌ و په‌ره‌پێدانی کوردستان'' له‌ هه‌ولێر سازی کردبوو. ئه‌و پێی وایە حوكمڕانییەكی باش نایەتە كایەوە ئەگەر كاری بەڕێوەبەردن وەك پیشە سەیر نەكرێت. 

بەشێكی زۆر لە بەڕێوەبەرانی دامودەستگەكان بە بڕوای دكتۆر (هێژا) لە كاری بەڕێوەبردندا پسپۆڕ نین و لە هەڵەی خۆیانەوە فێر دەبن. لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو لەو بڕوایەدایە كە زۆربەی بەڕێوەبەری دامودەستگەكان خۆیان پێ هەموو شتێكە و هیچ حیسابێك بۆ كارمەندەكانیان ناكەن.

ئەو عەقڵییەتە بە گوتەی ئەو پسپۆڕە، میراتی سیستەمی سەربازیی ئینگلیزەكانە كە ساڵی بیستەكان هێنایانە عێراقەوە. لەو سیستەمەدا كاتێك كارمەندێك بیرۆكەیەكی خۆی دەردەبڕێت، بەڕێوەبەر پێی دەڵێت: "ئەوە كاری تۆ نییە و بڕۆ ئیشی خۆت بكە."

پشتگوێخستن و حیسابنەكردن بۆ كارمەند بە بڕوای دكتۆر (هێژا) توانای داهێنان و دڵسۆزی لە كارمەنداندا دەكوژێت. دەرەنجام وای لێ دێت كارمەندیش حیساب بۆ خەڵك ناكات و بە جۆرێك مامەڵەیان لەگەڵدا دەكات كە ئەوان بە قەرزداری خۆی دەزانێت.

"یاخوا دوژمنیشت رێی نەكەوێتە دائیران"
دەستگەیەك كە دادەمەزرێت بۆ پێشكەشكردنی خزمەتێكە بە خێراترین و باشترین شێوە، بەڵام وەك دكتۆر (هێژا) دەڵێت: "هاووڵاتی پێی خۆشە هەموو شتێكی بەسەر بێت، تەنیا ڕێی نەكەوێتە دامودەستگەكانی حكوومەت."

چارەكردنی ئەو ڕۆتینە كوشندەیە بە گوتەی دكتۆر (هێژا بەدرخان) لە ڕێگەی زیادكردنی كارمەندەكانەوە چارە ناكرێت، بەڵكوو كارێك كە بە 3 كەس جێبەجێ دەكرا، ئەم جارە دەبێت بە ژێردەستی 11 كەسدا تێپەڕێت.

وڵاتانی پێشكەوتوو ئەو كێشەیەیان لە ڕێگەی بەكارهێنانی تەكنەلۆژیای زانیارییەوە چارە كردووە كە بە گوتەی ئەو پسپۆڕە، دەكرێت هەرێمیش ئەو ڕێگەیە بگرێتە بەر. جگە لەوە دكتۆر (هێژا) پێی وایە لە ئەبنەڕەتدا پێویست ناكات خەڵك بۆ هەموو مامەڵەیەك سەردانی دامودەستگەكان بكەن و ئەو هەمووە بەڵگەنامەیە لەگەڵ خۆیاندا ببەن، چونكە بەشێكی زۆر لە مامەڵەكانیان لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە ئەنجام دەدرێت.

دكتۆر (هێژا) دەڵێت: "كەسێك كە دەیەوێت مۆڵەتی شۆفێری دەربهێنێت، پێویست ناكات یەك دنیا بەڵگەنامە لەگەڵ خۆیدا بۆ ئەم ژوور و ئەو ژوور بگێڕێت و لەو نۆرانەدا ڕاوەستێت كە هەناسەدان تێیدا زەحمەتە، بەڵكوو دەكرێت هەموو كارەكان بە پۆستە یان ئینتەرنێت ئەنجام بدات و كاتی تاقیكردنەوەكە ئامادە بێت."

هەڵسەنگاندن بە پێی پێوەر نەك مەزاج
هۆكارێكی دیكەی نادڵسۆزیی كارمەندان بە بڕوای پسپۆڕی كارگێڕی دكتۆر (هێژا بەدەرخان) لێپرسینەوە و هەڵسەنگاندنی كارمەندانە، بەڵام دەڵێت: "هەڵسەنگاندن ئەوە نییە كە بەڕێوەبەر بە مەزاجی خۆی بە یەكێك بڵێت تۆ باشی و پاداشتی بكات و ئەوی دیكەیش سزا بدات."

هەڵسەنگاندنی كارمەند بە گوتەی دكتۆر (هێژا) لەسەر بنەمای (وەسفی وەزیفی) دەكرێت كە بریتییە لە پێناسەكردنی هەموو كارەكانی نێو دامودەستگەكە و ئەرك و مافی كارمەندەكان. كاتێك كاری كارمەند لەگەڵ ئەو پێوەرانەدا نەگونجا، بە بڕوای ئەو پسپۆڕە نابێت یەكسەر سزا بدرێت، بەڵكوو دەبێت بنێردرێتە خولی ڕاهێنان تا توانای بەرز بكرێتەوە.

ئەو نایشارێتەوە كە لە هەرێمدا كاتێك كارمەند دادەمەزرێنن، نەك تەنیا ئەرك و مافەكانی بە وردی بۆ شی ناكەنەوە، بەڵكوو زۆربەی دامودەستگەكانی هەرێم وەسفی وەزیفییشیان نییە.

وەسفی وەزیفی بە گوتەی دكتۆر (هێژا) كاری ئەنجوومەنی ڕاژەیە كە لەگەڵ ئەوەی یاساكەی لە پەرلەمان دەرچووە، دانەمەزراوە. 
هاوكات ئەنجوومەنی ڕاژە دەبێت سەیری هەموو دامودەستگەكان بكات و بزانێت چەند كەسیان هەیە و لە كوێ زیادە یان كەمییان هەیە. ئاستی شارەزاییان لە چ ئاستێكدایە و پێویستە لە چ ئاستێكدا بن. 

ئەو بە پێویستی دەزانێت كە ئەو ئەنجوومەنە بە زووترین كات دابمەزرێت، بەڵام هۆشدارییش دەدات كە ئەو كەسانەی كاری تێدا دەكەن، بە هیچ شێوەیەك لەسەر بنەمای حزبایەتی دانەمەزرێن، بەڵكوو لەسەر ئەساسی لێهاتوویی و دڵسۆزی دابمەزرێن. 

بە بڕوای پسپۆڕی كارگێڕی دكتۆر (هێژا بەدرخان) ئەگەر دامەزراندن لە ڕێگەی ئەنجوومەنی ڕاژەوە نەبێت، كێشەی    
دامودەستگەكان نەك چارە نابێت، بەڵكوو گەورەتریش دەبێت.

                                             محەممەد تاهیر 

               

http://hawler.in/news29099-4.htm

Thursday, 31 May 2012

ماموستايه‌كێ‌ زانكۆيا دهۆك يێ‌ پشكداريێ‌ د نڤيسينا راپۆرتا گه‌شه‌پێدانا مرۆڤي ل عيراقي دكه‌ت

ماموستايه‌كێ‌ زانكۆيا دهۆك يێ‌ پشكداريێ‌ د نڤيسينا راپۆرتا گه‌شه‌پێدانا مرۆڤي ل عيراقي دكه‌ت


سه‌رۆكێ‌ پشكێن زانستێن سياسي و زانستێن كومه‌لايه‌تي ب وه‌كاله‌ت ل زانكۆيا دهۆك د. هێژا سندي ل دووڤ داخوازا ده‌سته‌يا ئامارا هه‌رێما كوردستانێ‌ دێ‌ پشكداريێ‌ د نڤيسينا راپۆرتا گه‌شه‌پێدانا مرۆڤي دا ل عيراقێ‌ بۆ سالا 2012 دكه‌ت.
د. هێژا سندي بۆ رۆژنامه‌يا ئه‌ڤرۆ دياركر كو ئه‌و سێ‌ كه‌س ژ هه‌رێما كوردستانێ‌ ب ناڤێ‌ ده‌سته‌يا ئامارا هه‌رێمێ‌ كو سه‌ر ب وه‌زاره‌تا پلاندانانێ‌ ڤه‌ يه‌ دێ‌ پشكدارن د نڤيسينا راپۆرتا گه‌شه‌پێدانا مرۆڤي دا ل عيراقێ‌ بۆ سالا 2012 كه‌ن كو دێ‌ ب هه‌ڤپشكي بيت د ناڤبه‌را ده‌سته‌يا ئامارا هه‌رێمێ‌ و ده‌زگايێ‌ ناڤه‌نديێ‌ ئامارێ‌ ل به‌غدا و ب پشته‌ڤانيا ئاژانسا نه‌ته‌وه‌يێن ئێكگرتي بۆ گه‌شه‌پێدانێ‌ .
ل دۆر ناڤه‌رۆكا راپۆرتێ‌ د. هێژا سندي گۆت: د راپورتێ‌ دا پشكه‌كا تايبه‌ت يا تێدا گرێدايي هه‌رێما كوردستانێ‌ يه‌ داكو ئه‌و پێشكه‌فتنێن د بياڤێ گه‌شه‌پێدانا مرۆڤي دا په‌يدا بووين جودا دڤێ‌ راپورتێ‌ دا بهێنه‌ دياركرن.
ناڤبري ئه‌وژي دياركر كو راپۆرتا ئه‌ڤ ساله‌ دێ‌ د بياڤێ‌ ب هێزكرنا گه‌نجان دا بيت د بياڤێن كاري و فێركرنێ‌ و پشكداريا سياسي و ئه‌و هه‌ڤركيێن د هێنه‌ پێشيا وان.
گرنگيا ڤێ‌ راپۆرتێ‌ هه‌ر وه‌كي دكتوري به‌حسكري د وێ‌ چه‌ندێ‌ دايه‌ كو ل سه‌ر شه‌نگسته‌يێ‌ وێ‌ دێ‌ سياسه‌ت و هاريكاريێن نيڤده‌وله‌تي بۆ عيراقێ‌ هێنه‌ كرن و دێ‌ بۆ هه‌ردو حكوومه‌تێن عيراقێ‌ و هه‌رێما كوردستانێ‌ ژي مفا ژێ‌ هێته‌ ديتن بۆ سه‌ره‌ده‌ريكرنێ‌ د گه‌ل وان بياڤێن د راپورتێ‌ دا هاتين گرێدايي گه‌شه‌پێدانێ‌ و ئاسته‌نگێن وێ‌.
ل دووماهيێ‌ ژي دكتوري گۆت: ئه‌ڤ راپۆرته‌ ل دوماهيا ئه‌ڤ ساله‌ دێ‌ ب هه‌رسێ‌ زمانێن كوردي و عه‌ره‌بي و ئنگليزي ده‌ركه‌ڤيت، كو دوماهيك راپۆرتا ژ ڤي جۆري ل سالا 2008 ل عيراقێ‌ هاتبوو ده‌رێخستن.




http://www.evropress.org/in.php?page=nuce&id=6241

Wednesday, 2 May 2012

Today

Today....
is a beautiful controversy
of total awareness
like you!
This morning was born...
in a cradle of magical rays
just like your face...
shiny though, the nobody
is still out there
Your day...is a contrast of faith
while constant disbelieve...
in all around...in me
Your day..
is a fading spring
reaching out
early summer brazes of a 'Duhoky' day
with innocent promises
of an old wish
then all the sudden...
storms...thunders...
as if thousands of trumpets
declare the day
of a born miracle
Today..
is just like you
a beautiful controversy
started with a colorful spring
passed by a gloomy summer
and ending up
with blessings of rain...
what a beautiful controversy?
just like you...
on your day

Heja
May.2.2012

Wednesday, 11 April 2012

Education in Relation to Nationalism and Citizenship with focus on the case of Kurdish youngsters

A Facebook friend of mine (Idrees Mohammed) asking me on my wall about my today's live talk in Radio Duhok on "Education in Relation to Nationalism and Citizenship with focus on the case of Kurdish youngsters"

Idrees Mohammed: I think the Kurdish sentiment of nationalism has somewhat been affected by globalization though there are other factors as well. I missed the event but I would love to listen to it. Any idea if it's going to be repeated please?


Me: Not really. I can ask though. However, my view was totally different from the common "sentiment' one as I was tolled by some. One, I do not believe in the conventional communist kind of way of mass mobilization towards nationalism. Instead I advocate on healthy citizenship as an approach for healthy nationalism even in the case of emerging states like Kurdistan. Two, I disagree with the way some elites are dealing with the so called 'Youngsters Case' as if the latter are an unusual beast that needs to be tamed! Personally, I believe we need to provide them with 'qualitative' opportunities to be good and productive citizens, be to them good examples/role models in politics, leadership, education...etc rather than stereotyping, clear procedures and incentives for boosting small business for example (not only marriage loans!!!), equity in good education instead of 'equality in education for all' which has no meaning...etc, we need to think with them not for them, to provoke our people/youngsters to have a critical mindset instead of applying the caret and donkey metaphor by wanting them to be thankful to us for providing them with a shadow instead of a live and a fish instead of a fishing hook...and much more while expecting them to exercise 'sentiment nationalism'. These were some of the opinions which I presented; of course in a simpler discourse in order to reach out much of the audiences.

Friday, 6 April 2012

كێ پێوسته‌ له‌ ناو كابینه‌ى حه‌وته‌م دا بن:سیاسه‌تمه‌داره‌كان یان ته‌كنوكراته‌كان یاخود 'لێهاتوكراته‌کان'؟



بیرم دێت پێش زیاتر له‌ بیست سال كه‌ هێشتا قوتابى به‌كالوریوس بووم ماموستاى وانه‌ى سه‌ركردایه‌تى وتى "كورینا, وه‌كو چۆن دكتۆرێكى زیره‌ك ده‌بێ چاره‌سه‌رى نه‌خوشَك بكات ئاوا سه‌ركرده‌ى ئیدارى ده‌بێ بتوانێ ئێش و گرفته‌كانى بژێوى مله‌تى خۆى چاره‌سه‌ر بكات"

 وه‌ك چاودێركى بارودوخى دورست كردنى كابینه‌ى حه‌وته‌مى هه‌رێمى كوردستان پێم وایه‌ پرسى ئایا حكومه‌تێكى ته‌كنوكراتى مان هه‌بێ یاخود حكومه‌تێكى فره‌ حزبى پرسى ئاسایین به‌ڵام ده‌بێ پرسه‌كان قووڵتر بن چونكه‌ كارتیَِكردنى وه‌ڵامه‌كان له‌سه‌ر بژێوى مله‌ت گه‌وره‌ن. واته‌ ئه‌نجامى پرسه‌كان یان درێژه‌ ده‌دات به‌ ئه‌مڕۆمان و یان ده‌مانباته‌ ئاینده‌یكى گه‌شتر به‌ كورترین ماوه‌. 
له‌ كاتێكدا كه‌ له‌وانه‌یه‌ كابینه‌ى حه‌وته‌م زیاتر په‌ره‌ بدات به‌ چه‌سپاندنى كاركردن و ناوه‌رۆكى ده‌زگه‌كان, نا به‌شداربونى ئۆپوزسیۆن له‌ لایه‌كیكه‌وه‌ له‌ كابینه‌ى حه‌وته‌مدا سروشتى ئه‌ركى سه‌رشانى سه‌رۆكى حكومه‌ت و جێگره‌كه‌ى ده‌گورێت. پێمان وایه‌ فشارى ئۆپوزسیۆن له‌م قۆناغه‌ى داهاتودا سه‌خت تر ده‌بێ له‌ رووى چاودێرى و ره‌خنه‌ گرتن له‌ ئه‌داى كابینه‌كه‌. دیسانه‌وه‌ نابێ له‌ بیر خۆمان ببه‌ینه‌وه‌ كه‌ ئه‌زمونى ئۆپوزسیۆنش به‌ره‌به‌ره‌ به‌ره‌پێدانى به‌سه‌ردا هاتووه‌ وه‌ك ئاشكرایه‌ له‌ ورده‌كارى خیتابه‌كانیاندا كه‌ فشارى پیشه‌ییان له‌ رووى حوكمرانییه‌وه‌ ده‌وله‌مه‌ندتر بووه‌. دیسانه‌وه‌ و له‌ رووى ستراتیژیه‌وه‌ پێم وایه‌ چاوروان ده‌كرێت له‌ ئۆپوزسیون كه‌ هه‌وڵ بده‌ات سوود له‌و هه‌له‌انه‌ وه‌ربگرێت بۆ ئه‌وه‌ى شێوه‌ى خۆى له‌ خه‌یالى خه‌ڵكى كوردستاندا وه‌ك وردبینێك زیاتر بچه‌سپێنێت. ده‌كرێ ئه‌مه‌ بۆخوى قۆناغێكى تر بێت له‌ خۆ سازدان بۆ وه‌رگرتنى ده‌سه‌ڵات له‌ كاتێكدا ئالوگۆركردنى سه‌رۆكایه‌تى كابینه‌كه‌ درفه‌تێكه‌ بۆ ئوپۆزسیون كه‌ ده‌رىبخات هه‌ردوو حیزبه‌ سه‌ركیه‌كان و ئتیفاقیه‌تى ستراتیژى و ئه‌زمونى حكومرانى به‌یه‌ك باكێج زۆر سه‌ركوتو نه‌بوون كه‌ پێم وایه‌ له‌ رووى شیكردنه‌وه‌ى ستراتیژى و ئه‌كادیمیه‌وه‌ كارێكى ئاساییه‌ چونكه‌ هه‌موو ئۆرگانێك ده‌یه‌وێ خۆى له‌ ململانێدا به‌ سه‌ركه‌وتوانه‌ ده‌رچێت. 
به‌ پێى ئه‌م خوێندنه‌وه‌یه‌ پێم وایه‌ ده‌بێ كاندیدكردنى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ پۆستى وه‌زیر وه‌رده‌گرن زیاتر به‌هۆى چه‌ند پێوه‌رێكى بابه‌تانه‌وه‌ ئه‌نجام بدرێ ئینجا به‌ ته‌وافقى سیاسى بێت, مه‌به‌ستم لێردا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پرۆسه‌ى كاندیدكرن له‌ ناو خودى حیزبه‌كه‌دا نه‌ك له‌ نێوان حیزبه‌كاندا كه‌ له‌ حاله‌تى دووه‌مدا زیاتر پرۆسه‌یێكى ته‌وافقیه‌. 

چه‌مكى ته‌كنوكراسیه‌ت (ته‌كنو:پیشه‌) و( كرات:حكم) به‌ چه‌ند جۆرێك له‌ مێژوى ئه‌كادیمى و پراكتیكىدا  پێناسه‌كراوه‌ و ده‌توانین بڵێن له‌ روِیه‌كى زۆر ته‌سكه‌وه‌ په‌یابووه‌ هه‌ر له‌ بزوتنه‌وه‌ى (William Smith) وه‌ له‌ 1919 كه‌ ته‌كنوكرات زیاتر به‌ ئه‌ندازیار ده‌وترا واته‌ ئه‌و كه‌سیه‌ كه‌ بیر و باوه‌رى پیشه‌یى (میهه‌نى) زاڵ ده‌بێ له‌ لاى له‌كاتى بریار وه‌رگرتندا كه‌ ئه‌مه‌ش هه‌ڵه‌ نیه‌ له‌كاتێكدا كه‌ بریاره‌كه‌ ته‌كنیكى بێت وه‌ك دروستكردنى ده‌رمانێك یان پردێك یان چاكردنه‌وه‌ى ئامێرێك له‌ كارگه‌یكدا. به‌لام كاتێك كه‌ ئه‌نجامى ئه‌م جۆره‌ بریارانه‌ كارتێكردنى هه‌بێت له‌ سه‌ر بژێوى خه‌لك ئه‌وكاته‌ سنوورى بریاره‌كه‌ فراوانتر ده‌بێت و فاكته‌رى تر به‌خۆیه‌وه‌ ده‌گرێت وه‌ك بیر و بۆچونى میلله‌ت له‌سه‌ر كاره‌كانى حكومه‌ت كه‌ پێى ده‌گوترێت "دیموكراسیه‌ت له‌ خزمه‌تگوزاریدا".


 گومانیشى تیدا نیه‌ كه‌ گۆرینى رۆلى ته‌كنوكراته‌كان به‌هۆى به‌ده‌زگاكردن و بووژاندنه‌وه‌ى دیموكراسیه‌توه‌ له‌ ناوه‌راستى سه‌دى پێشودا هه‌ڵه‌یه‌ك نه‌بو به‌لكو رێگاى خۆشكرد بو په‌یدابونى كۆمه‌له‌ چه‌مكێكى تر وه‌ك "حوكمرانى باش"(Good Governance).
حوكمرانى باش به‌پێى پێناسه‌ى نه‌ته‌وه‌ یه‌گرتووكان له‌ هه‌شت لایه‌نى سه‌ره‌كى پێكهاتووه‌:یه‌ك "شه‌فافیه‌ت" دوو "گه‌یاندنى بیروبوچونه‌ جیاوازه‌كانى كۆمه‌لگا به‌ یه‌كتر" سێ "به‌هانا هاتنى پێداویستیه‌كانى خه‌ڵك له‌ كاتى خۆیدا(ئیستجابه‌)" چوار "به‌رپرسیاریێتى له‌ ئه‌نجامى بریاره‌كان  پێنج "رۆلى یاسا" شه‌ش "به‌شداربونى خه‌ڵك له‌ دروست كردنى بریاره‌كاندا" حه‌وت "تواناى جێبه‌جیكردنى بریارى خزمه‌تگوزار و كه‌ل و په‌ل" و هه‌شت "عه‌داله‌ت له‌ هه‌له‌كانا" 

لێره‌دا گرنگ ئه‌ویه‌ بو خوێنده‌وارى به‌رێز روونى بكه‌ینه‌ه‌وه‌ كه‌ نه‌ ته‌كنوكراسیه‌تى ته‌سك واته‌ ته‌نها لایه‌نه‌ پیشه‌ییه‌كه‌ى له‌ كاردا ونه‌ك سیاسه‌ت كردنى بێ توانایه‌كى پیشه‌یى سه‌ركه‌وتووبن به‌جیا له‌یه‌كترى. به‌ بۆچونى ئێمه‌ حكومه‌تێكى لێهاتوو له‌ سه‌ر بنه‌ماكانى "حوكمرانى باش" ته‌نها جوره‌ حكومه‌تێكه‌ كه‌ ده‌توانێ لایه‌نه‌ فه‌نیه‌كان جێبه‌جێ بكات له‌ هه‌مان كاتدا كه‌ متمانه‌ بداته‌ میلله‌ت یا خود ده‌نگده‌ران .ئه‌م بۆچونه‌ وامان لێده‌كات كه‌بگه‌رێینه‌وه‌ سه‌ر هه‌شت لایه‌نه‌كه‌ى پێناسه‌ى حوكمرانى و لێره‌دا بۆمان روون ده‌بێته‌وه‌ كه‌ جگه‌له‌ "شه‌فافیه‌ت" و "به‌یه‌ك گه‌یاندنه‌وى بیروبوچونه‌ جیاوازه‌كانى كۆمه‌لگا به‌ یه‌كتر" و "به‌شداریكردنى خه‌ڵك له‌ دروست كردنى بریاره‌كاندا" لایه‌نى سیاسین و پێنج لایه‌نه‌كه‌ى تر زیاتر لایه‌نى پیشه‌یى به‌خۆیه‌وه‌ ده‌گرن وه‌ك "عه‌داله‌ت له‌ هه‌له‌كاندا" كه‌ دراشتنى كاره‌كان و مووچه‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌ى و پرۆسه‌ى دامه‌زراندنى كارمه‌ند به‌پێى ستانده‌ردى زانسته‌ مرۆیه‌كان نمونه‌ن له‌سه‌ر عه‌داله‌ت له‌ هه‌له‌كاندا.

مێژوى ئه‌ده‌بیاتى دانانى حكومه‌ت له‌ به‌ریتانیا له‌ لێكولینه‌ویه‌كى سه‌ر به‌ په‌رتوكخانه‌ى په‌رله‌مانى به‌رتانیا بۆ نمونه‌ ئاشكرا ده‌كات كه‌ ئه‌و بنه‌مایانه‌ى سه‌رۆك وه‌زیرانى هه‌ڵبژێراو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ستێت بۆ هه‌لبژاردنى وه‌زیره‌كان ئه‌مانه‌ن: یه‌كه‌م "توانا له‌ به‌رێوه‌بردندا" دووه‌م "ئه‌زمونى سیاسى" سێ هه‌م "كارامه‌ و به‌ توانایى له‌گفتوگۆى په‌رله‌مانتاریدا" و چواره‌م "به‌رچاوگرتنى دلسۆزى". به‌لام و له‌ هه‌مان كاتدا جه‌خت ده‌كرێت له‌سه‌ر ئایا كاندیده‌كان شووناسیان یان به‌رنامه‌كه‌یان چیه‌ بو وه‌زاره‌ته‌كان تاكو بتوانن گۆرانكارى چۆنیێتى به‌ ده‌ست بێنن له‌ ماوه‌ىبونیان له‌ پۆسته‌كه‌انیاندا .دیسان و له‌ هه‌مان لێكولینه‌ودا بۆمان ده‌رده‌كوێت چون نه‌هاتنى هه‌ندێك بۆ ناو حكومه‌تى سه‌رۆك وه‌زیرانى ئه‌و كاته‌ (Bonar law) له‌ سالى  1922 فشارێكى زۆرى خسته‌ سه‌ر ئه‌م سه‌رۆك وه‌زیرانه‌ بۆیه‌ كابینه‌كى و كابینه‌ى دواى ئه‌ویش كه‌ له‌ هه‌مان بارودوخدابوو كابنیه‌كى لاواز بو له‌به‌ر كه‌مى ژماره‌ى كاندیدى لێهاتو له‌ به‌رده‌ستدا كه‌بوه‌ به‌ هۆى لاوازى به‌رنامه‌ى سیاسى حكومه‌ته‌كه‌ (مه‌به‌ست له‌ سیاسى لێره‌دا پۆڵسى نه‌ك پۆڵیتكس).
بۆیه‌ لێره‌دا پێم وایه‌ پێویسته‌ سه‌رۆك وه‌زیرانى كابینه‌ى حه‌وته‌م ته‌نانه‌ت به‌نه‌هاتنى ئۆپۆزسیۆن له‌ ناو ئه‌م كابینه‌یه‌دا پێوه‌ركانى خۆى به‌بایه‌خێك ولێكدانه‌وێكى زۆر ده‌ستنیشان بكات كاتى كاندیدكردنى وه‌زیره‌كان. ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا كه‌ چه‌ند فاكته‌رێكى تر وا ده‌كات ژماره‌ى خه‌ڵكى شیاو وبه‌رده‌ست بو كاندیدكردن كه‌متر ببێت وه‌ك ته‌مه‌ن یان تواناى ئیدارى یان نه‌بونى خه‌سله‌تى كه‌سایه‌تى لێهاتوو. بۆیه‌ ئه‌م شیكردنه‌وه‌ى وه‌ك گه‌ل ده‌مان خاته‌ به‌رامبه‌ر پرسیارێكى گرنگ ئه‌ویش "ئایا چ جوره‌ مرَوڤێك ده‌بێت كاندید بكرێت بو كابینكه‌ و له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌ك؟" 

جارێ لێره‌دا به‌ پێویستى ده‌زانم ره‌خنه‌ بگرم له‌سه‌ر چه‌ند تێگه‌یه‌ك یان دیارده‌یك له‌ كه‌لتورى سیاسى و ئیدارى كوردستاندا,  یه‌كێكیان ئه‌ویه‌ كه‌ ته‌كنوكراتیه‌ت هاو ماناى بڕوانامه‌ نیه‌ چونكه‌ كه‌سى ته‌كنوكرات زۆر ده‌میك پێش قوتابخانه‌كان په‌یدابوون. دووه‌م هه‌موو قوتابخانه‌ و زانكۆكان به‌رنامه‌ى ستانده‌رد وته‌واو و بێ كه‌م و كورى نیه‌ ته‌نانه‌ت له‌ فێركردنى مه‌یدانى به‌ زانكۆ جیهانیه‌كانیشه‌وه‌. سێ هه‌م ئه‌گه‌ر هات و ته‌كنوكراتیه‌ت رامانى پسپۆرى بدات ئه‌مه‌ نابێ ببێته‌ هۆكارى ئه‌وى دكتۆرێك ببێته‌ به‌ وه‌زیرى ته‌ندورستى هه‌رچه‌نده‌ ئه‌گه‌ر ئه‌زمونى به‌رێوه‌بردنیشى له‌ سیسته‌مى ته‌ندروستى عێراقى وه‌ریگرتبێت چونكه‌ بۆخۆى سیسته‌مێكێ دواكه‌وتوه‌, ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ وه‌ى كه‌ دارشتنى دیده‌یه‌كى گونجاو بۆ كه‌رتى ته‌ندورستى ولاتێك و ئینجا دانانى به‌رنامه‌یكى سیاسى (پۆلسى) هیچ په‌یوندیه‌كى به‌ ئه‌زمونێكى پزیشكیه‌وه‌ نیه‌ مه‌گه‌ر ئه‌م دكتوره‌ بێجگه‌ له‌ وه‌ى بابه‌تى سیاسه‌تى ته‌ندورستى خوێندبێت و ئه‌زمونێكى باشیشى تێدا په‌یداى كردبێت .

 دیسان دیارده‌یكى تر له‌ كوردستاندا كه‌ چه‌ند سالێكه‌ داهاتووه‌ ئه‌ویش هه‌وڵ دانى هندێك له‌ به‌رپرسان یاخود سیاسه‌تمه‌داران بۆ وه‌رگرتنى باوه‌رنامه‌ى تر (به‌كالوریۆس و بڵندتر )كه‌ له‌رووى ماف و نه‌ریتى ئاكدیمیه‌وه‌ به‌لاى منه‌وه‌ زۆر ئاساییه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێت ببێته‌ به‌هانه‌ى شیاوكردنى بۆ حوكمرانى یان درێژه‌ دان به‌مانه‌وه‌ى له‌ پۆسته‌كه‌یدا.
  دیسان به‌ بۆچونى من ده‌بێ بروانامه‌ كاریگه‌ر بێت له‌سه‌ر هه‌ڵگره‌كه‌ى وره‌نگ بداته‌وه‌ له‌ توانا و بیرو باوه‌ره‌كانیدا, ئه‌مه‌ش دیارده‌یێكى سه‌یرم بیرده‌خاته‌وه‌: ئه‌ویش له‌ ماڵ په‌رى یێكێك له‌ وه‌زاره‌ته‌كانى كابینه‌ى شه‌شه‌مدا له‌ به‌شى پێناسه‌كردنى وه‌زیردا پسپۆریه‌ سه‌ركیه‌كه‌ى كه‌ به‌ هیج جۆرێك په‌یۆندى به‌ كارى وه‌زارته‌كه‌یه‌وه‌ نیه‌ له‌ یه‌كه‌م دێرا هاتوه‌ له‌ كاتێكدا ئه‌و پسپۆرییه‌ى كه‌ دواتر به‌ ده‌ستى هێناوه‌ و په‌یوه‌ندى به‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌وه‌ هه‌یه‌ دوایخستوه‌. ئه‌مش راماناى ئه‌وه‌ ده‌دات كه‌ بروانامه‌كه‌ى دوه‌مى هیچ ره‌نگدانه‌وه‌یه‌كى نه‌بوه‌ له‌ سه‌رى.

شیكردنه‌وه‌ى چه‌مكى حكومرانى باش و له‌ رووى ئه‌كادیمیه‌وه‌ دووپاتى ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ئه‌و كه‌سه‌ى ده‌ته‌وانێت كارى حوكمرانى بكات ده‌بێ سه‌خه‌له‌تى زیاترى له‌ ته‌كنوكراسیه‌ت هه‌بێ ئه‌ویش لێهاتوكراتیه‌ته‌ یاخود میروتوكراسیه‌ت (meritocracy)  كه‌ پێناسه‌ ده‌كرێ "ئه‌و حكومه‌ته‌یه‌ كه‌له‌لایه‌ن خه‌لكێكى شاره‌زا یان به‌ توانا هه‌له‌ئه‌سورێ." لێره‌دا ده‌بێ روونى بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر هه‌ندێ كه‌س بڵێن له‌ ولاته‌ پێشكه‌وتوه‌كاندا وا ده‌رده‌كه‌وێت  كه‌ وه‌زیر كه‌سێكى زیاتر سیاسیه‌ و مه‌رج نیه‌ زۆرتر بزانێ له‌ یاریده‌دره‌كانى (به‌رێوه‌به‌رى گشتى) كه‌ ئه‌م بۆچونه‌ هه‌ڵه‌یه‌ چونكو ئه‌گه‌ر سه‌یرى كورته‌ نامه‌ ژیانى زۆربه‌یان بكه‌ین ده‌بینین وه‌زیره‌كه‌یان (سكرتێر له‌ سیسته‌مى به‌ریتانى بۆنمونه‌) مرۆڤێكى به‌راست و دورست كارا بووه‌ له‌ بوارى وه‌زاره‌ته‌كه‌یدا پێش ئه‌وه‌ى ببێت به‌وه‌زیر ئه‌مه‌ش چ له‌ بوارى حكومه‌تدا بوبێ یان له‌ كه‌رتى تایبه‌ت ئیشى به‌ سه‌ركوتوانه‌ ئه‌نجام دابێت, كه‌واته‌ كه‌سه‌یاتیێكى سه‌ركه‌وتو له‌ كه‌رتى تایبه‌تدا ده‌كرێت كاندید بكرێ بۆ وه‌زاره‌تێكى وه‌ك بازرگانى بو نمونه‌ یان كه‌سیك كاندید بكرێ بو وه‌زیرى كاروبارى كۆمه‌لایه‌تى چونكو له‌ كارى كومه‌لگاى مه‌ده‌نیدا ئیشى باشى كردوه‌. له‌ لاێكیكه‌وه‌ ولاتێك وه‌كو به‌ریتانیا راسته‌ پوستى وه‌زیر (سكرتێر) پۆستێكى سیاسیه‌ به‌ڵاِم جگه‌ له‌ تواناى ئیداریه‌كانى خۆى سیستمێكى زور پێشكه‌وتوو و چه‌ند دامه‌زراۆكى پروفیشینالى ئیدارى هه‌یه‌ كه‌ په‌رده‌دات به‌ كارى كارمه‌ندانى ژێر ئاستى وه‌زیره‌كه‌ وه‌ك كۆمیسیونى راژه‌ى سیڤیل كه‌ به‌رامبه‌ر (ئه‌نجومه‌نى راژه‌یه‌ له‌ كوردستان) كه‌ به‌داخه‌وه‌ هیشتا نه‌كوتۆته‌ كار كه‌واته‌ جیاكردنه‌ویه‌ك هه‌یه‌ نێوان پۆسته‌ سیاسیه‌كان له‌گه‌ل پۆسته‌ ئیداریه‌كان. ئه‌م ده‌زگایانه‌ به‌ به‌رده‌وامى په‌ره‌ده‌دات به‌ ئاستاى كارمه‌نده‌ ئیداریه‌كان بۆیه‌ ده‌توانن دیده‌ى وه‌زیركه‌ به‌ كارا ئه‌نجام بدن به‌ كه‌مترین ده‌ستێوه‌ردان له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ له‌ كاتێكا كه‌ زور پرۆژه‌ى جواراجور و ئالوزیان به‌ده‌ستوه‌یه‌. به‌ڵام له‌ كوردستاندا ده‌بینین له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ى كه‌ وه‌زیره‌كان زیاتر له‌ سه‌ر بنه‌ماى سیاسى هه‌لبژێردراون سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ش ده‌چنه‌ ناو ورده‌كاریه‌ ته‌كنیه‌كانى وه‌زراته‌كانیانه‌وه‌. ئه‌مه‌ش به‌ ئاشكرایى ده‌رده‌كه‌وێت له‌كاتى چاوپێكه‌وتن له‌ گه‌ل هه‌ندێك له‌ وه‌زیره‌كاندا كه‌ وه‌ك به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان قسه‌ ئه‌كه‌ن له‌ جیاتى ئه‌وه‌ى ستراتیژه‌ت و به‌رنامه‌ و دیده‌ى خۆیانمان بۆ هه‌لسه‌نگێنن. له‌ لاێكى تره‌وه‌ سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ى سروشتى سیسته‌مى ئیداره‌ى كوردستان كه‌ بیروكراسیه‌تێكى زۆرى تیدایه‌ و له‌گه‌ل بچوكى ژماره‌ و جۆرى پرۆژه‌كانى حكومه‌ت به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ وڵاتانى پێشكه‌وتوو, ده‌توانین دیارده‌ى چونه‌ ناو وه‌دره‌كاریه‌كانى كارى وه‌زارته‌كانه‌وه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ به‌ بابه‌تانه‌وه‌ ته‌ماشابكه‌ین كه‌ لێره‌دا بۆمان دووپات ده‌بێته‌وه‌ كه‌ پێویسته‌ پۆستى وه‌زیر له‌ لاى ئێمه‌ زۆر زیاتر له‌ سه‌ر بنه‌ماى لێهاتوكراتیه‌ت بێت له‌ وه‌ى له‌سه‌ر بنه‌ماى سیاسى بێت ته‌نانه‌ت له‌م كابینه‌ى داهاتودا.  

 له‌ ئه‌نجامدا كه‌سى لێهاتوو بۆ پۆستى وه‌زیر له‌ كابینه‌ى داهاتودا ده‌بێ "لێهاتوكرات" بێت واته‌ جگه‌ له‌وه‌ى كه‌سێكى سیاسى یان لایه‌نگرى پارتێك بێت, ده‌بێت: 
1. دیده‌ و به‌رنامه‌یكى روونى هه‌بى بو وه‌زاره‌ته‌كه‌ى
2. لایه‌نى ئه‌خلاقى به‌رز بێت چ تایبه‌ت و چ پیشه‌یى كه‌واته‌ پێویسته‌ لێكولینیوه‌یه‌كى ورد بۆ مێژوى بكرێت ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌زمونى ده‌ره‌وه‌ى وه‌لاتیشى هه‌بێت
3. تواناى ئیدارى هه‌بێ كه‌ ئه‌مش پێَوه‌رى خوى هه‌یه‌ وه‌ك تواناى داهێنان و به‌ئه‌نجام گه‌یاندنى ئامانجه‌كان
4. شاره‌زاییى ته‌واوى له‌ بوارى وه‌زارته‌كه‌ى هه‌بێت پێش ئه‌وه‌ى پۆسته‌كه‌ پێى بدرێت
5. تواناى گفتوگۆى بابه‌تانه‌ى له‌گه‌ل په‌رله‌مانتاران و له‌گه‌ل مله‌تدا هه‌بێت
6.تواناى كارلێكردنى ته‌واو هه‌بێت له‌گه‌ل كارمه‌ند و سودوه‌رگره‌كانى په‌یوه‌ست به‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌وه‌
7.تواناى هه‌بێت كه‌ متمانه‌ى سه‌رۆك وه‌زیران و په‌رله‌مانتاران به‌ده‌ست بێنێت له‌ رێى ئه‌وه‌وه‌ كه‌ مۆدێلێكى گونجاوى خۆمانه‌ دابرَژێت له‌ بوارى كارى وه‌زاره‌ته‌كه‌ىدا كه‌ ته‌نها ئاوێنه‌ نه‌بێت بۆ بۆچونى راۆژكارێكى بیانى."


د.هێژا سندى
دكتورا له‌ زانستى كارگیرى دا
 سه‌رۆكى به‌شى زانستى ڕامیارى و كۆمه‌لایه‌تى-زانكۆى دهوك.
 ئیمێل:heja_sindi@yahoo.co.uk

* ئەم بابەتە لە رۆژنامەی "رووداو" ی  ژمارە ٢٠٥  لە ٢٠١٢/٤/٢ بلاوبوەتەوە
*سوێند خواردنی کابینەی حەوتەم لە رٶژی ٢٠١٢/٤/٥ دا بوو